धमिजा देखि एमआरपी प्रकरण , सुजाता – मुख्य स्रोत, एक संकीर्ण सोच

Posted: April 10, 2010 in article आहा
Tags:
Sujata Koirala
हुन त नेपाली राजनीतिक इतिहासमा उनी जति विवादित कोही छैन । जब जब कोइराला सरकार कुनै काण्डमा मुछियो तब तब कोइरालापूत्री सुजाताको पनि सँगसँगै नाम जोडिएकै छ । २०४८ मा बाबु प्रधानमन्त्रि भए पश्चात राजनीतिमा हाम्फालेकी सुजाता बाबुकै शक्तिमा चलखेल गर्न जर्मनीबाट नेपाल फर्किएकी हुन् । कोइराला सरकारका पालामा भएका तत्कालिन काण्डहरुको पछाडि यिनै संकीर्ण सोचकी धनी सुजाताको निर्णय हुन सक्ने विश्चस्त सुत्रहरु बताउँछन । अहिलेको विवादित एमआरपी प्रकरण होस् वा राष्ट्रिय ध्वजावाहक तत्कालिन शाही नेपाल वायुसेवा निगमसँग सम्बन्धित लाउडा ,धमिजा जस्ता चर्चित काण्ड ‍-हरेक विवादित निर्णयमा उनको नाम जोडिनुले यो मात्र एक संयोग नभएर पैसा र शक्ति सम्मिलित संकुचित सोचको उपज भएको प्रष्ट पार्दछ ।
आमा सुस्मा कोइरालाको निधन पश्चात उनको नाममा ट्रस्ट खोलेर समाजसेवा मार्फत राजनीतिमा प्रवेश गरेकी सुजाता ट्रस्टकै मामिलामा पनि चोखी छैनन् । समाजसेवाको नाममा सुस्मा कोइराला मेमोरियल ट्रस्टबाट लाखौ पैसा उठाई मण्डिखाटार,काठमाडौंमा घर किनेको आरोप लागेकी सुजाता बेलायतस्थित नेपाली दुतावास भवन बेच्ने विवादास्पद निर्णयको समेत आरोपित व्यक्तित्व हुन् ।
सत्ता परिवर्तनपिच्छे भष्ट्राचारका निम्ति नेताहरुलाई कमाइ खाने भाँडो बनेको नेपाल वायुसेवा निगम तीव्र राजनीतिक हस्तक्षेपका कारण दिनदिनै धराशायी बन्दै गइरहेको छ । २०४६ को बहुदलिय व्यवस्थाको उदयसँगै मौलाउदै गएको भष्ट्राचार र राजनीतिक दाउपेचको चरम चपेटामा परेको निगम २०५० सालमा आफुसँग चालु अवस्थामा रहेका दुइ बोइंग जहाज एयरबस किन्ने भन्दै तत्कालिन गिरिजा सरकारद्दारा कौडीको भाउमा जर्मनीलाई बेच्ने निर्णयसँगै पुर्णतया ओरालो लागेको देखिइन्छ ।

तत्कालिन समयमा रहेको ४ बोइंगबाट अन्तराष्ट्रिय उडान गरी प्रशस्त मुनाफा आर्जन गर्दै गइरहेको निगम आफ्नो २ जहाजको मात्र १२ करोडको सो बिक्रिबाटै अवनतितिर लम्केको पाइन्छ । पछिसम्म युरोपेली आकाशमा आरामसँग उडिरहेका ति दुइ जहाज कोइरालापूत्री सुजाताको विशेष संग्लनतामा बेचिएको थियो ।
कमिसनको भद्दा खेलमा बहुचर्चित काण्डहरु मच्चाएर वायुसेवा निगमलाई अहिलेको मरणासन्न अवस्थामा पुर्याउन विशेष खलपात्रको भुमिका निर्वाह गरेकी सुजाता वायुसेवा काण्डका पर्यायवाची नै हुन् भन्दा अयोक्ती नहोला । २०४९ सालको धमिजा काण्ड होस् वा २०५७ सालको लाउडा प्रकरण -पटक पटक वायुसेवासँग सम्बन्धित आर्थिक अनियमितताको विवादमा प्रायश: मुछिइरहने सुजाता यस्ता कैयन काण्ड र विवादास्पद अभिव्यक्तिका कारण सधै चर्चामा रहिरहने गरेकी छिन् ।
धमिजा काण्ड – २०४९ चैतमा भारतीय मूलका नागरीक दिनेश धमिजाको फेयर कम्पनिलाई तत्कालिन शानेवानीको टिकट युरोपभरि बेच्नको लागी तत्कालिन सरकारले एकल नियुक्त गरेको थियो ।  सार्वजनिक खरीद नियम विपरित विना कुनै टेण्डर गरीएको उक्त सम्झौता मात्र आर्थिक चलखेलको निम्ति भएको भन्दै विवादमा तानियो । धमिजा काण्ड नामाकरण गरीएको उक्त सम्झौता सुजाता र उनको जर्मनपति नोबर्ट जोष्टको प्रत्यक्ष सिफारिशमा भएको छापा माध्यम विशेष सुत्र बताउँछ ।
लाउडा काण्ड – २०५७ सालमा भाडामा लिइएको अष्ट्रियाको एयरलाइन्सको जहाजले निगमलाई करौडोको घाटा बोकायो । चाइना साउथ वेस्ट एयरलाइन्सको बोइंग ७५७ सिरिजको मध्यम आकारको जहाज भाडामा चलाइरहेको निगमले उक्त जहाजको समयसिमा एक बर्षको लागी बढाएकै बखत लाउडा एयरलाइन्सको बोइंग ७६७ सिरिजको ठुलो जहाज भाडामा लिइयो । पर्याप्त यात्री नभैरहेको अवस्थामा एउटा विमान हुँदाहुँदै अर्को ठुलो  विमान किन ल्याइयो भनी उक्त निर्णय विवादमा पर्यो । उक्त भष्ट्राचारमा तत्कालिन प्रधानमन्त्रि गिरिजाप्रसाद कोइराला सहित पर्यटन तथा नागरीक मन्त्रि तारणिदत्त चटौतको प्रमुख संग्लनता रहेको अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले आफ्नो प्रतिवेदनमा उल्लेख गरेको थियो ।
गिरिजा प्रसाद कोइरालाको लाउडा निर्णय पछाडि सुजाताको विशेष हात रहेको आंशका गरिइन्छ । पूत्री सुजाताको मोहले गर्दा कांग्रेसभित्रै पनि कैयौ अलोकतान्त्रिक निर्णयहरुसम्म गर्न पुगेका कोइरालाको कान्ति यिनै त्रुटिहरुले गर्दा धमिलिएको तथ्यलाई नकार्न मिल्दैन ।
२०५६ सालको आमनिर्वाचनमा छोरी सुजातालाई टिकट नदिनु र २०५७ सालको पार्टीको पोखरा महाधिवेसनमा उनलाई केन्द्रीय सदस्य नबनाउनु आफुले जीवनमै गरेको ठुलो गल्ती भनी भारतिय  लेखक डा. परमानन्दलाई दिएको अन्तर्वाताले नै उनको पूत्रीमोहलाई जगजाहेर गर्दछ । कांग्रेस पार्टीलाई परिवार बाहुल्यवाद बनाएर पहिलेदेखि आलोचित बनिरहेका गिरिजा छोरीलाई पार्टीमा स्थापित बनाउने चाहनाले थप आलोचित बन्न पुगे । आफु जिवित छदै सुजातालाई राजनीतिमा शक्तिशाली गराउन प्रयत्नरत रहेका कोइरालाको देहावसानसँगै अब उनको राजनीतिक यात्रा के होला र कुन मोडमा टुंगिएला अन्योलग्रस्त अवस्थामा छ ।
Sujata taking oath of Deputy Prime Minister at Shital Niwas

२०६६ सालमा प्रचण्ड सरकारको सत्ता बहिर्गमनपछि बनेको २२ दल समर्थित माधव कुमार नेपाल गठबन्धन सरकारमा सुजातालाई कांग्रेसको तर्फबाट नेतृत्व गर्दै परराष्ट्रमन्त्रि बनाइएपछि कांग्रेस आन्तरिक विवादको चरम सीमामा पुग्यो । तर आन्तरिक कलहलाई वेवास्ता गर्दै र अन्य विरोधी स्वरहरुलाई पाखा लगाउदै छोरीलाई उत्तराधिकारी बनाउने ध्याउन्नमा अन्तत: कोइराला सुजातालाई उपप्रधानमन्त्रि समेत बनाउन सक्षम हुन्छन ।

आफुलाई उपप्रधानमन्त्रि नबनाइएको झोकमा २०६६ भदौको प्रधानमन्त्रि माधव कुमार नेपालको औपचारिक भारत भ्रमण मात्र केहि समय अगाडि स्वास्थ्यको कारण देखाउँदै स्थगित गरी सुजाताले संकुचित सोचको प्रदशन गरेकी थिइन । कुटनीतिक र राजनीतिक परम्परा उल्लंघन गर्दै भारत भ्रमण बहिस्कार गर्नाले उनको तीव्र आलोचना भएको थियो तथापि विवादै विवादका बिच पनि उनको हठ र फलत: पिताको बलद्दारा नेपाल उनलाई उपप्रधानमन्त्रि बनाउन बाध्य भएका थिए ।
नेपाललाई परिस्थितिजन्य दबाब सृजना गरी उपप्रधानमन्त्री बनाउन खेलेको प्रत्यक्ष भुमिकाका कारण ६२-६३ को जनआन्दोलन पश्चात ह्वात्तै बढेको कोइरालाको छवि सुजाताकै कारण केहि धमिलिएको थियो ।
हालैको एमआरपी प्रकरणमा सुजाताको मेसिन रिडेबल पासपोर्ट भारतलाई नै छाप्न दिने हठका कारण प्रधानमन्त्री नेपालले समयसीमा तथा राजनीतिक र कुटनीतिक दबाबलाई मध्यनजर  गर्दै  भारतलाई मुद्रणको जिम्मा दिइएको स्पष्टिकरण दिएका छन् । समयसीमाकै कुरा गर्ने हो भने २०६६ चैत १९ (2010 April 1st) देखि पासपोर्ट मेसिन रिडेबल हुनुपर्ने भनी अन्तराष्ट्रिय उड्डयन संगठन (आइकाओ)ले अन्तराष्ट्रिय मापदण्ड अनुरुपको राहदानी प्रचलनमा ल्याउन नेपाल सरकारलाई ५ बर्ष पहिले २०६१ मै पत्र पठाएको देखिइन्छ । वास्तवमा राजनीतिक र कुटनीतिक दबाबको जुन नेपालले चर्चा गरे त्यसको केन्द्रबिन्दुमा सुजाता नै रहेको स्पष्टोक्ति हुन्छ ।
पद र शक्तिकै निम्ति नेपाली राजनीतिक इतिहासमा बिना विभागीय मन्त्रि सम्म बन्नको लागि हतारिएकी काण्डै काण्डकी मलिका सुजाताको अस्तित्व पिताको अवसानसँगै अस्ताउने हो या एमआरपी झै अर्को कुनै काण्डहरुसँगै उदय हुने हो , त्यो भने भविष्यले नै निर्धारण गर्ने छ ।

Leave a Reply using mail or your social media FB, Twitter etc.

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s